Interaksi Watak dalam Andai Itu Takdirnya: Analisis Prinsip Kerjasama Grice

Abstract

Komunikasi yang berkesan terhasil daripada kerjasama interaksi dua individu semasa berbual. Setiap penutur mengandaikan lawan tutur mereka akan menghasilkan ujaran yang bermakna untuk mencapai tujuan komunikasi. Dalam novel, pengarang memanfaatkan watak untuk berkomunikasi supaya menyerupai perbualan sebenar dan difahami dengan baik oleh pembaca. Kajian prinsip kerjasama terdahulu menumpukan kepada jenis pelanggaran dan tujuan pelanggaran maksim sahaja. Oleh itu, kajian ini dijalankan bermatlamat bukan sahaja untuk mengenal pasti jenis-jenis pelanggaran maksim tetapi turut membincangkan fungsi dan kesan pelanggaran maksim dalam teks kesusasteraan Melayu. Kajian ini menggunakan kaedah persampelan bertujuan dengan menumpukan pada satu bab sahaja dalam novel Andai Itu Takdirnya oleh Siti Rosmizah Ismail sebagai data kajian. Terdapat 44 ujaran daripada 7 watak akan dianalisis berdasarkan Prinsip Kerjasama Grice (1975). Hasil kajian ini mendapati bahawa wujudnya pelanggaran maksim antara watak dan dominan berlaku dalam lakuan bahasa pertanyaan. Maksim kualiti dan maksim perkaitan ialah dua maksim yang banyak dikesan berlaku dalam interaksi watak terutama melibatkan watak utama dalam bab tersebut. Kajian ini juga mendapati bahawa pelanggaran maksim boleh dikesan melalui klausa pelapor yang digunakan oleh pengarang untuk menyampaikan maklumat pemilik ujaran dan cara ujaran disampaikan. Kajian ini telah menyumbang kepada kajian gaya pengarang dalam membina interaksi watak dalam teks sastera dari sudut stilistik.